“Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн салбарын форум-2026” өнөөдрөөс эхлэн хоёр өдрийн турш Улаанбаатар хотноо зохион байгуулагдаж байна. Форумд оролцож буй олон орны төлөөлөгчид, хөрөнгө оруулагчид болон дотоодын бизнес эрхлэгчдэд хандан Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ц.Идэрбат үг хэлснийг хүргэж байна.
Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн салбар нь Монгол Улсын уламжлалт эдийн засгийн тулгуур салбар бөгөөд хүн амыг эрүүл, аюулгүй хүнсээр хангахын зэрэгцээ боловсруулах үйлдвэрүүдийг чанартай түүхий эдээр хангаж, үндэсний аюулгүй байдал, эдийн засгийн өсөлт, нийгмийн хөгжлийн чухал хөдөлгөгч хүч болсоор байна.
2025 оны жилийн эцсийн байдлаар тус салбар нь Монгол Улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 34 хувь, экспортын орлогын 5 хувийг бүрдүүлж, нийт ажиллах хүчний 49 хувийг ажлын байраар хангаж байна. Энэ нь манай салбар ажлын байр бий болгох, нэмүү өртөг шингэсэн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх, экспортыг төрөлжүүлэх өндөр боломжтойг харуулж байна.
Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлого болох "Алсын хараа-2050"-д "дотоод хэрэгцээгээ өөрсдөө хангадаг, экспорт эрчимжсэн, хөрөнгө оруулалт, хуримтлалын чадавхтай, олон тулгуурт эдийн засагтай улс болно" хэмээн тодорхойлсон. Энэхүү зорилгын хүрээнд хөдөө аж ахуйн салбарт түшиглэсэн хүнс, хөнгөн, боловсруулах үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэхийг эдийн засгийн тэргүүлэх чиглэл болгон тусгасан нь манай салбарын хөгжлийн үндсэн бодлого болж байна.
Энэ зорилтыг хэрэгжүүлэх хүрээнд үйлдвэрлэл, экспортыг нэмэгдүүлэх, хөрөнгө оруулалтыг идэвхжүүлэх, зах зээлийг өргөжүүлэх, хөрөнгө оруулагчид, санхүүгийн байгууллагууд, хөгжлийн түншүүдийн хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх зорилгоор энэхүү форумыг зохион байгуулж байна.
Бидний урилгыг хүлээн авч хүрэлцэн ирсэн Франц, Бельги, Болгар, Польш, Итали, Турк, Америкийн Нэгдсэн Улс, Канад, Оросын Холбооны Улсын Элчин сайдын яамд болон нийт хөгжлийн түншүүддээ чин сэтгэлийн талархал илэрхийлье.
- Эрхэм хөрөнгө оруулагчид аа,
Монгол Улс өнөөдөр 58.1 сая толгой малтай, 1.2 сая га тариалангийн талбайтай бөгөөд хөдөө аж ахуйн гаралтай түүхий эдийн арвин нөөцтэй орон юм.
2025 оны байдлаар: 699.9 мянган тонн мах, 295.4 мянган тонн сүү,12.7 сая ширхэг арьс шир, 23.7 мянган тонн хонины ноос, 8.8 мянган тонн ямааны ноолуур, 294.5 мянган тонн үр тариа, 114.1 мянган тонн төмс, 239.8 мянган тонн хүнсний ногоо бэлтгэн үйлдвэрлэсэн байна.
Харин улсын аж үйлдвэрлэлийн статистик мэдээнээс үзэхэд уул уурхайн олборлолт 70 гаруй хувийг эзэлж, хүнсний болон хөнгөн үйлдвэрлэлийн бүтээгдэхүүн 12.5 хувийг л эзэлж байна. Өөрөөр хэлбэл хөдөө аж ахуйгаас бэлтгэж, үйлдвэрлэх боломжтой нийт бүтээгдэхүүн, түүхий эдийн ашиглалт, нэмүү өртөг шингээх замаар эдийн засгийн эргэлтэд оруулах тал дээр хангалтгүй байгааг илэрхийлж байгаа хэрэг юмаа.
Хөдөө аж ахуйн салбарын түүхий эд, бүтээгдэхүүнээс гадаадын зах зээлд 2025 онд 85.5 мянган тонн мах худалдаалсан ба 2026 оны эхний 4 сарын байдлаар нийт 10.9 мянган тонн мах, махан бүтээгдэхүүнийг 44.2 сая ам доллароор экспортлоод байна. Энэ нь нийт мах үйлдвэрлэлийн 12.2 хувийг л эзэлж байна.
Энэ боломжийг бодит эдийн засгийн үр өгөөж болгон хувиргахын тулд боловсруулах үйлдвэрлэл, агуулах, ложистик, хүйтэн хэлхээ, лаборатори, инноваци, дэвшилтэт технологи, сэргээгдэх эрчим хүч, усны хэмнэлттэй үйлдвэрлэлийн чиглэлд томоохон хөрөнгө оруулалт шаардлагатай байна.
Иймээс бид зөвхөн хөрөнгө бус, мэдлэг, технологи, менежмент, олон улсын зах зээлд нэвтрэх туршлагыг хамтад нь авчрах урт хугацааны түншлэлийг эрхэмлэж байна.