Швейцарийн Базелийн их сургуулийн эрдэмтэн судлаачид эртний монголчуудын бие бялдар хөгжил сайтай, хүч тамир ихтэй байсны нууцыг олсон талаар “Nature” сэтгүүлийн цахим хуудасны “Scientific Reports” буланд нийтэлсэн байна. Дундад зууны үеийн монголчууд идэрмэг, хүчирхэг явж, дэлхийн талыг эзлэхдээ хэрэглэж явсан тэрхүү уургаар тамир нөхөх нууц жор нь 3,000 жилийн тэртээгээс эхтэйг Базелийн их сургуулийн эрдэмтэд тогтоожээ. Бүр тодруулбал 2700 жилийн өмнө буюу Хүрэл зэвсгийн үеэс эхтэй хүч сэлбэх нууц жор нь өдгөө ч та бидний зарим төрлийн хоол хүнсэнд агуулагдсаар байдаг аж. Балар эртний нүүдэлчид дайн тулаанд орохын өмнө амьтны цус ууж, хүч чадал, тэсвэр тэвчээрээ сайжруулдаг байсан гэх домог мэт яриа нь ийнхүү шинжлэх ухааны туршилт, судалгаагаар нотлогдсоныг тэд онцоллоо.

Базелийн их сургуулийн доктор Шеван Вилкин 2019 онд Монгол Улсын нутгаас олдсон 3000 жилийн настай метал тогоонд уургийн шинжилгээ удтал хийсний эцэст дээрх дүгнэлтэд хүрчээ. Ингэснээрээ евразийн нутгаас элбэг олддог учир битүүлэг метал тогооны зориулалтыг хайсан оньсогын хариуг олсон гэв. Эрдэмтэд тогооны эргэн тойронд үлдсэн толбонуудыг шинжилж үзэхэд хонь, ямааны цус болохыг олж мэджээ. Энэ нь талын дайчин эрс амьтны цус уудаг гэх домгийг нотолж байна гэж судалгааг хамтран хийсэн Мичиганы их сургуулийн доктор Брайн Миллер нотлон өгүүлжээ. Тэдний үзэж буйгаар монголчуудын өвөг дээдэс Хүрэл зэвсгийн үеэс л мал, амьтны цусыг амтлаад өлөн гэдсэнд нь шахаж, чанаж идэх буюу орчин цагийн зайдастай төстэй хоолоор асар их уургийг бие, махбоддоо хуримтлуулж, хүч сэлбэдэг байсан аж. Энэ нь нүүдэлчдийн ахуйд хамгийн төгс тохирсон хүнс, тэжээл мөн гэж эрдэмтэд тодорхойлсон байна. Ижил төрлийн хоол хүнсийг өнөөгийн монголчууд ч түгээмэл хэрэглэсээр байгааг судалгааны ажилд онцолжээ. Мал, амьтны цуснаас гадна үхэр, хонь, ямаа, адуу, сарлагийн сүүг боловсруулж хэрэглэдэг байсныг дээр дурдсан метал тогоонд хийсэн шинжилгээгээр олж мэдсэн байна. Үүнд, өнөөгийн монголчуудын хэрэглэдэг тараг, өрөм зэрэгтэй тун төстэй хүнс бэлдэж, хэрэглэж байсныг судалгааны нийтлэлд дурджээ.

Товчоор эртний монголчуудын хэрэглэж байсан уургаар баян хүнс, тэжээл нь өнөөгийн фитнес, бодибильдингийн тамирчдын хэрэглэдэг уургийн бэлдмэлээс ч үр шимтэй гэж доктор Ш.Вилкин цохон тэмдэглэв.