Та одоо өөрийнхөө байгаа газраас хэдэн цахим хуудас руу хандаад үзээрэй. “Монгол Улсын зээлжих зэрэглэлийг “В+” тогтвортой түвшинд хүрч сайжирлаа” гэсэн мэдээлэл ар, араасаа хөврөх вий. Засгийн газрын тэргүүн нь ч, Сангийн сайд нь ч ингэж саймширч байгаа. Гэхдээ байна аа, бүтэн арван жилийн турш “В” түвшинд байсан гэдгийг тодотгож байгаа нь цаанаа нэг зүйлийг хэлээд байгаа юм. Бүтэн арван жилийн наймд нь Ардын нам засаглахдаа дунджаас доогуур түвшний орнуудтай эн зэрэгцэх гээд л байж. Найм, наймаар хувааж тооцвол тэд насаараа засаглаад ч “Алсын хараа-2050”-д заасан зорилгодоо хүрэх нь лөө лөө бололтой. Хамгийн хоржоонтой нь Засгийн газраас хэрэгжүүлсэн санхүү, төсвийн сахилга бат, өрийн удирдлагын оновчтой бодлогыг хэрэгжүүлсний дүнд гэж сурталдаж байгаа нь иргэдээ арай л бассаны шинж үү?! Өнгөрсөн хугацаанд “ковид” нэрээр хаацайлж олон улсын хөрөнгө оруулалтыг юунд зарцуулсан, иргэдийн эрүүл мэндийн багцаас хэчнээнийг саасан, ЖДҮ-г саасан хүмүүст зохих ялыг өгсөн үү, мэдээлэлд ойр гэдэгтээ бардаад нүүрснээс хэдийг олж, түүнийгээ юунд зарцуулсан, улсын мэдэлд баахан үйлдвэр авчхаад бодит ашиг нь хаашаа гулгаж урссаныг Засгийн газар ч, эрх баригчид ч хэлж чадахгүй.

Өнгөрсөн арван жилд бид африк тивийн хэдэн улс, төв америкийн хэдэн улстай л зуузай холбон туугаад байв. Гэтэл бид энд чи хулгайч, би сайхан гэж нэгнээ цоллож, өөрийгөө магтсаар өнөөтэй золгов. Мөнөөхөн сайжирсан гээд байгаа тогтвортой” B+” статустай ямар улсууд байна гээч Сенегал, Рванда, Бенин, Багамын арлууд. Хөгжлөөрөө нунж дорой ч манайхаас арай дээр улс орнууд байна. Харин яг энэ ангилалд хамгийн өндөр хөгжилтэй Йордан, Турк юм уу даа. Йордан гэхэд л хүн амын орлогын албан татвар авдаггүй, инфляцын өсөлт түргэсч Евро бүсийн улс орнууд дундаа хямралтай гэж тодотгодог Турк улсад 10 хүрэхгүй татвар, хураамжтай, иргэдийн халаас руу гараа дүрдэггүй л улс юм. Сангийн яамны суртлын мэдээн дээр дурдсаныг харвал одоо манайд хөрөнгө оруулалтууд саадгүй орж ирээд, цэнгэлийн манлайд хүрэх тухай дурдсан байна лээ. Гэтэл бодит байдал арай өөрийг хэлж байна. Хамтдаа харъя. Олон улсын “Легатум” хүрээлэнгээс гаргадаг Аж ахуйн нэгжид ээлтэй улс орнуудын жагсаалтад 111-рт, Хөрөнгө оруулахад таатай улс орнуудын жагсаалтад 116-рт, амьдралын чанарын жагсаалтад 107-рт жагссан байна. Бүх үзүүлэлтээр ардчилсан чиг баримжаатай улс орнуудаас хамгийн доод үзүүлэлтийг үзүүлсэн. Хамгийн гол шалтгаан нь хууль эрх зүйн тодорхойгүй байдал, төрийн бодлогын залгамж чанар байхгүйгээс гадна талд бид ингэж үнэлэгдээд байгаа юм. Үнэн хэрэгтээ “В+” боллоо гээд манайх цэнгэлийн манлайд хүрчихгүй. Хөрөнгө оруулагчид “хөрөнгө оруулж болох юм” гэж харахаас шууд л хэдэн цаасаа бариад ирэхгүй нь ойлгомжтой. Турк улс “В+” рүү орсон гээд түүхэнд хараар тэмдэглэгдэх зүйл гэж толгойгоо шаагаад сууж байхад энд манай улс “үнэлгээ сайжирлаа” гээд суртлын мэдээ цацаад сууж байна.

Сангийн бодлогогүй саадаг яам, саадаг сайдтай бидний нөхцөл ямар байгааг харъя. Цар тахлын дараах дэлхий татвараа нэмсэн. Учир нь олон хоног тэг зогссон төр алдсан орлогоо татвар нэмж байж л бүрдүүлэх учраас тэр. Дэлхийн хаана ч татвар нэмэгдэх хандлагатай байгаа. Харин дундаж орлоготой Монгол Улс, хөгжлөөрөө африкийн зарим орон той зуузай холбодог манай улсын нэг иргэн олсон орлогынхоо 60 хувийг татвард төлж байна. Хэдүүлээ тоолъё. Нэмүү өртгийн татварт 10 хувь, Хүн амын орлогын албан татварт 11 хувь, НДШ-ийн 13 хувь, цалингаас гадуур олсон орлогоо өөрөө мэдээлээд 50 сая хүртэлх болон түүнээс дээш мөнгөн дүнгийн нэг хувь. Дээр дурдсан 30 төрлийн татварыг оруулаад тооцвол энгийн иргэн Дорж авдаг хэдээ төрд өгөөд гар дээрээ цэвэр нулимс, сэтгэл хоёртойгоо л үлдхээр байна. Харин төр маань саагаад л байдаг. Гүйцэтгэх засаглалын тэргүүн нь төсвийн орлого нэмэгдсэн гэж сайрхаад л байдаг. Удахгүй ДНБ өсөөд Монгол Улс хөгжлөөрөө “цэнгэлийн манлайд хүрнэ” гэж цээжээ дэлдээд л байдаг...