Ойролцоогоор 3.26 тэрбум жилийн өмнө манай гараг сансрын аварга чулуутай мөргөлджээ. Дэлхийн балар цагт тохиолдсон энэ үйл явдалыг учрыг олох оньсого хэдэн зууны тэртээгээс өнөөдөр ч эрдэмтдийн толгойг гашилгасаар байв. Иймээс Харвардын их сургуулийн эрдэмтэн Надя Драбон энэхүү оньсогыг тайлахаар сэтгэл шулуудан ажилдаа орж, санасандаа ч хүрчээ. Тэрбээр хариулт хайсан судалгааныхаа үр дүнгийн тайланг “Proceedings of the National Academy of Sciences” сэтгүүлд нийтлүүлсэн нь өнөөдөр дэлхий дахины анхаарлыг татаад байна. Н.Драбоны судалгааны цөм нь “S2” хэмээн нэрлэсэн нэн эртний солир юм. Эрдэмтэн удаан судалсны эцэст Өмнөд Африкийн Барбертон Грийнстоны бүсээс эрт цагийн сүйрлийн ул мөр, нотлох баримтыг олсноо онцолжээ. Тухайн бүсийн чулууны дээжийг шинжилж, седиментологи, геохими, нүүртөрөгчийн изотопийн нэгдлийг нарийвчлан судалж үзэхэд Эверест уулнаас дөрөв дахин том хэмжээтэй эсвэл үлэг гүрвэлүүдийг газрын хөрснөөс арчсан солироос 200 дахин аварга солир дэлхийтэй мөргөлдөх үеийн зургалалыг гаргаж чадсан байна. Н.Драбон энэ тухайгаа бичихдээ “Та өөрийгөө Кейп Кодийн эрэг дээр зогсож байна гэж төсөөл. Тэнд орчны энерги нам, хүчтэй урсгал бараг үгүй. Гэтэл гэв гэнэт аварга цунами үүсэж, газар болон далайн ёроолыг юу ч үгүй арчина гээд бод доо” гэжээ. Солир хүчтэй мөргөх үед үүсэх хэт халууны нөлөөгөөр далайн ус буцалж, агаар мандал халж, дэлхийг тойрон зузаан үүл хуралдаж, фотосинтезийн үйлчлэл тасрахад хүргэжээ. Үүний нөлөөгөөр бактериуд богино хугацаанд нэгдэж, сүйрлийн дараах дэлхийд дасан зохицон хувьсах нөхцөл бүрдсэн байна. Аварга цунами далайн ёроолд хуримтлагдсан төмөр болон фосфорыг хүрээлэн буй орчинд тарааж орхисноор тэдгээрээр хооллодог бичил биетнүүд гарч иржээ. Үүнээс үзэхэд дэлхийг солир мөргөх нь мөхөл дагуулсан уршигт үйл явдал мөн боловч нөгөөтэйгүүр амьдрал тэтгэх чухал хүчин зүйл болсон гэж Н.Дарбон онцолсон нь S2 солир бол дэлхий дээр амьдрал үүсгэсэн “ачтан” гэж ойлгож болох аж. Эрдэмтэн Н.Драбон одоогийн байдлаар найман удаагийн солир мөргөсөн ул мөр илэрсэн Барбертон Грийнстоны бүсэд судалгаагаа үргэлжлүүлж, манай ертөнцийг бүрэлдүүлж өгсөн эртний гамшигт явдлын талаар шинэ, шинэ мэдээ олохоор ажиллаж байгаа юм байна.