Австралийн хоёр математикч хуучны нэгэн асуултын хариуг олохоор судалгаа хийжээ. Тэрхүү асуудал нь бичгийн машины товчлуур дээр дарж суугаа сармагчинд хязгааргүй их цаг хугацаа өгвөл Виллиам Шекспирийн бүрэн бүтээлүүдийг хуулбарлан бичиж чаддаг болох юм. Үүнийг “хязгааргүй сармагчингийн теорем” гэх ба магадлал, боломжийн хуулийн зарчмыг тайлбарлахдаа ашиглаж ирсэн томоохон жишээ.

Гэтэл Сидней хотод ажилладаг судлаач Стефен Вүүдкок, Жей Фаллетта нар сармагчин Шекспирийн жүжиг, соннет, шүлгүүдийг хуулбарлан бичиж сурахад манай ертөнцийн нас хүрэхгүй гэж уг теоромыг үгүйсгэлээ. Математик талаасаа үнэн теором боловч ташаа ойлголт юм гэж тэд тайлбарлав. Дэлхий дээр 200,000 орчим толгой шимпанзе төрлийн сармагчин байдаг бөгөөд тэдний оюун болоод биеийн чадамжийг харьцуулан судлаад ийм дүгнэлтэнд хүрсэн байна.

Шимпанзе нэг секундэд нэг товчлуур дарахаар тооцвол энэ ертөнцийн нас дууссан ч сармагчин ядаж ганц богино өгүүллэг ч хуулан бичиж сурахгүй, чадах ч үгүй гэнэ. Харьцуулсан жишээ татахад амьдралынхаа туршид “гадилнууд” гэдэг үгийг л бичиж сурах магадлал ердөө тавхан хувь аж. Тэгэхээр нэг сармагчин “Би бол сармагчин” гэж ганцхан өгүүлбэр хуулан бичиж сурахад хэдэн зуун тэрбум жил шаардлагатайг судалгааны үр дүн харуулжээ.

С.Вүүдкок, Ж.Фаллетта нар судалгааныхаа төгсгөлд “Бичих хурд, сармагчингийн тоо толгой өссөн ч бичгийн бүтээл хуулбарлах хэрэгсэл болох нь бүтэшгүй явдал. Хэрэв сармагчин бичиж сурахаас өмнө ертөнц мөхчихвөл бүхий л теорем утгаа алдан замхрах нь ойлгомжтой юм” гэж дүгнэжээ.