Сонгууль болов. МАН олонх болов. Сонгуулийн өмнө хонь, чоно лугаа адил байсан АН-ынхан засаг хамтарч байгуулахаар болов. ХҮН нам ч хоцролгүй хэдэн сайдтай болчихлоо. Одоо яах вэ, ээлжит бусаар чуулган хуралдуулж аваад, төсөвөө тодотгочихсон. Мөрөөдлийн жагсаалт шиг мөрийн хөтөлбөрөө инфляцыг таван хувьд барьж, эдийн засгийн өсөлтийг ханган, ядуурлыг хоёр дахин бууруулна гээд амлачихсан. Уул уурхайгаас өөр бүтээлч үйлдвэрлэлийн үнэр ч үгүй Монгол Улс гадаад зах зээл дээр түүхий эдийн үнэ нэг л хөдлөхөд дагаад эдийн засаг нь хямардаг тийм л улс. Тэднийг ийн мөрөөдөж суутал манай ганц экспортын бүтээгдэхүүн нүүрсийг худалдаж авах сонирхол Хятадад буурч эхэлсэн тухай “SXCoal” цахим хуудас мэдээллээ. Гачлантай байгаа биз.

Хятадын эцсийн хэрэглэгчид аль хэдийнээ хэмнэлтийн горимд шилжчихжээ. Эрэлт хумигдаж, үнэ хямдарч, алдагдал хүлээх болсон тул ийнхүү хэмнэлтийн горимд шилжсэн нь энэ. "Яагаад биржээр арилжихгүй байгаа юм" гэж Уул уурхайн сайдаар ажиллаж байсан Ж.Ганбаатар “мундагдаж” байгааг уншигч та харсан л байх. Чухамдаа Хятадын хэрэглэгчид Монголоос авах нүүрсний үнийг бууруулах шахалттай байгаа тул нэгэнт эрэлт саарч үүнийгээ дагаад Монголын Хөрөнгийн биржид коксжих нүүрсний дуудлага худалдаа дагаад буурч, зарим тохиолдолд бүтэлгүйтэж байгаа юм. Үүнийг мөхөс би бус “SXCoal”-н шинжээчид хэлээд байгаа юм. Зурагтаар “мундагдсан” экс сайд уг нь үүнийг мэдэж баймаарсан. Блумберг агентлагийн мэдээлснээр “Mongolian Mining Corporation”-ийн 100 хувь эзэмшдэг “Energy Resources” компани есдүгээр сарын гурванд Монголын Хөрөнгийн биржид 19 мянга 200 тонн III ангиллын угаасан коксжих нүүрсээ тонн тутмыг нь 1150 юаниас эхлэн санал болгосон ч худалдан авагч олж чадаагүй гэнэ. Үнэндээ өнгөрсөн оны 12-р сараас хойш найман сар дараалж нүүрсээ арилжиж чадаагүй нь энэ.

Засгийн газрын өөдрөг төсөөлөлд энэ онд нүүрсний экспортын биет хэмжээг 78.1 сая тонн хүргэх зорилт тавьсан. Үүнийгээ дагаад уул уурхайн салбараас төсөвт төвлөрүүлэх орлого ес орчим их наяд төгрөгт хүрнэ гэж тооцоолоод буй. Гэтэл хөрш Хятадын нөхцөл байдлыг харвал гангийн үйлдвэрүүд хүндхэн байгаагаас шалтгаалан коксжих нүүрсний эрэлт саарч байна. Уг нь шинжээчид гуравдугаар улиралд эргэн сэргэнэ гэж таамаглаж байсан ч бодит байдал дээр илүү олон сарыг хүлээх шаардлагатай тулгарч магадгүй болоод байна. Ядаж байхад энэ долоо хоногт гангийн бүтээгэдхүүний үнэ, түүнээс шалтгаалсан спот ханш суларсан нь эцсийн хэрэглэгчдийн худалдан авах сонирхлыг улам буурууллаа. Хятадын эцсийн хэрэглэгчид үүсэх нөхцөл байдлыг таамаглаж байсан тул хэдэн сарын өмнөөс эхлэн агуулахын нөөцөө нэмэгдүүлчихсэн. Тийм ч учраас зөвхөн шаардлагатай тохиолдолд л худалдан авч байгаа юм.

Одоо яана гээч. Засгийн газар гадаад зах зээл рүү буруугаа чихнэ. Эсвэл нүүрс дагасан мафиозууд руу дайрч, хэзээ ч сонсогддоггүй сонсгол зохион байгуулна. Үр дүнд нь хэн нэгэн сошиал одыг бэлдээд талбай дээр “Тамгагүй төр” шиг жүжиг тоглоод бодлого зангидагч нь тамгатайгаа үлдэнэ. Эцэст нь ард иргэд л хохирч, орлогоо нөхөхийн тулд бидний татварыг нэмнэ. Гүйцээ. Ердөө л энэ. Хөрш улсуудын зовлонг ойлгож, түүнийгээ дагасан бодлого боловсруулж, уул уурхайгаас өөр эдийн засагт жин дарах салбартай л болохгүй бол дээр дурдсан зохиол хэдэн ч жил үргэлжилж мэднэ...