“Надаас хууль бусаар олсон сэтэрхий зүү, сэмэрхий хадаг гарч ирвэл би хариуцлага хүлээхэд бэлэн”.  Л.Оюун-Эрдэнийн өөрийнхөө амаар хэлсэн үг. Хүүтэй нь холбоотой дуулиан дэгдээд цөөнгүй хонож байтал өнгөрсөн амралтын өдөр амнаасаа унагасан үг. Явж, явж тэр “сэмэрхий хадаг”-ны үзүүр нь Ардчилсан нам болж таарлаа. Хамтарсан засгийн гэрээгээ зөрчсөн учраас хариуцлага тооцож засгаас хөөх тухай шийдвэрийг шөнөдүүлсэн хурлаараа гаргасан нь энэ. Иргэдийн авсан саналыг, хамтарсан засгийн бэлэглэл гэж хараад өнөө маргаашийн улстөрдөө төөрсөн Ардчилсан нам ийнхүү шангаа хүртлээ. Сөрөг хүчин гэх сүр, Ардчилсан нам гэх сүлдээ хадганд боогоод эрх баричгдад өгсөн. Өгчихөөд 10 хүрэхгүй сар л сайдын сэтэртэй байж үзэх шив.

Ардчилсан нам 1 болон 7 дугаар тойрогт ялалт байгуулж, тойргоос 26, жагсаалтаар 16 нийт 42 төлөөллөө парламентад сонгогдсон. Дарга нь жагсаалтаар дэвшсэн, хулчгар гэж намын дотоодод ч, өрөөлийн намынханд ч адлуулан, нэр хүндтэй гишүүдээ гэнэтхэн жийсэн гэж шүүмжлэл хүлээн байж тэд парламентад багтсан. Магадгүй олонх болж чадаагүйн бурууг ч үүнтэй холбон ойлгож болох талтай. Гэвч удирдлагууд хариуцлага хүлээгүйгээр барахгүй, хамтарсан засагт өөрсдөө гүйгээд орсон билээ.

Сонгуулиас хоёр сар хүрэхгүй хугацааны дараа “Хурдтай хөгжлийн төлөөх зориг” нэртэй гэрээ байгуулав. 2024 он наймдугаар сарын 12-ны өдөр байгуулсан энэхүү гэрээгээр МАН, АН, ХҮН намын удирдлагууд гэрээ байгуулж, засагт багтах боломжтой болсон. Ардчилсан намд өгсөн сайдын суудлуудыг харъя. Монгол Улсын Тэргүүн шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайд, Монгол Улсын сайд, Хяналт, үнэлгээний Үндэсний хороон дарга, Монгол Улсын сайд, “20 минутын хот” Үндэсний хороон дарга, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд, Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд, Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд, Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын сайд, Цахим хөгжил, инновац харилцаа холбооны сайд. Хамгийн хэл ам таталж, ял тохож болохуйц яамдыг Ардчилсан намд хуваарилсан. Үүнийг нь Л.Гантөмөр “ачааны хүндийг үүрч чаддаг нам болохоор” гэж зөвтгөж байлаа. Гэвч ялыг нь үүрүүлэх гээд төлөвлөөд байж. Засагт өрнөсөн үйл явцыг хараарай. Түгжрэл яг эхлэхтэй зэрэгцээд “20 минутын хот” Үндэсний хороон дарга руу өмнөх алдаануудаа бухаж эхэлсэн. Ядаж байхад сайдын суудалд суусан хүн нь ч “иш мухаргүй”, харизмтай улстөрч биш байж таарсан. Дараа нь Евразийн эдийн засгийн холбооны түр хэлэлцээг Л.Гантөмөр улаан нүүрээрээ хамгаалах шаардлагатай болсон. Оноосон сайдын суудалд Л.Гантөмөр сууж таарснаас биш жилийн өмнөөс л энэ асуудлыг ярьж байсан ч Л.Гантөмөр л санаачилсан юм шиг ойлголтыг нийгэмд төрүүлсэн. Хариуцсан яамдын уялдаа холбоо байхгүйгээр барахгүй, бодлого төлөвлөгөө нь хоорондоо “зодолдоод” байгааг намын гишүүд нь ч ил хэлж байлаа. Даанч хүлээж аваагүй. Ингээд Ардын намын зурсан гортигоор Ардчилсан нам эргэцэх бодит байдал үүсчихсэн юм. Хамтарсан засгийн үзэл баримтлал Ардчилсан намынх нэгэнт биш тул хүний гутал өмсөөд улс төрд таваргана гэсэн үг. Чухам ийм л учраас хамтарсан засагт орохоос нь өмнө намын гишүүд нь эсэргүүцээд байсан юм л даа. Анхнаасаа сөрөг хүчин шиг, сөрөг хүчин байгаад зөвийг нь дэмжээд, бурууг нь чөдөрлөөд явсан бол Ардчилсан нам одоо арай өөрийг ярих байлаа.

Нэгэнт бүх зүйл өнгөрөөд  эрх баригчид шийдвэр гаргачихсан учраас Ардчилсан нам одоо л нягтрах цаг. Хэдийгээр 10 илүү намын нэгдэл энэ түүхэндээ тэгтлээ нягтарч байгаагүй ч цаг үе, үүссэн нөхцөл байдал нягтрахаас өөр аргагүй нөхцөл байдалд хүргэлээ. Сөрөг хүчний үүргээ биелүүлж, Засгийн харалган шийдвэрүүдийг засаж залруулж чадаж гэмээж нь 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгууль, 2028 оны УИХ-ын сонгуульд ялалт байгуулах эсэх нь шалтгаална. Сүүлийн гурван сонгуулийн үр дүнгээр нэг нам засаглабал ямар харалган болдог гэдгийг бид бишгүй дээ харж байна. Хөрөнгө оруулалтын орчин, хууль дээдлэх ёс, авлигын үзүүлэлт, ардчиллын түвшин, хэвлэлийн эрх чөлөөний байдал зэргээр эрчимтэй уруудаж буй улс болсон. Хэрэв сөрөг хүчин байгаад, тэр нь дуугаа өргөж чаддаг байсан бол арай өөр байх байсан гэдгийг мэргэжилтнүүд хэлсээр байна.

Засгаас жийгдэхээс зүг өмнөхөн УИХ-ын чуулган дээр Д.Ганбат гишүүн “Т.Доржханд, Л.Гантөмөр хоёрыг төрсөн эх нь ч танихааргүй боллоо” гэж шүүмжилж байв. Нэрээ ч тийм. Нэгэнт намынхандаа нэр хүндээ алдчихсан, тактикийн хоёр ч том алдаа гаргачихсан Ардчилсан намын дарга одоо ажлаа өгөх ёстой. Үгүй гэвэл тэд хариуцлага тооцож, шинэ даргын эрэлд гарах ёстой. Хэрэв үгүй бол Ардын намын засаг мөнх юм шиг тогтож, Үндсэн хуулийн өөрчлөлт нэрээр Ардчилсан намыг гортигны гадна үлдээсээр байх болно...