Хэдэн жилийн өмнө шар мөрдөстэй сэтгүүл зүй гэж халагладаг байж. Одоо бодоход жаргал ч байсан юм уу. Тэгвэл одоо бид шар мөрдөстэй болох юмсан гэж мөрөөддөг болох нь. Тийм ээ, уншигч та буруу сонсоогүй. Монгол Улс хэвлэлийн эрх чөлөөгөөрөө улаан мөрдөстэй болж, маш хэцүү гэх ангилалд багтах орнуудын нэг болсон. Дэлхийн эрх чөлөөний 2024 оны тайланд Бурунди, Эквадор улсын завсар, авторитар болон нэг намын засаглалтай улс орнуудын зэрэгцэн, самуун түйвээнтэй улс орнуудтай хөтлөлцөн жагсаж байна. Дөрвөн жилийн өмнө бид 70.39 оноо авч байлаа. Энэ жилийн тайланд бидний авсан дундаж оноо 51.34, бүтэн 19 оноогоор унаж түүхэнд байгаагүй хойгуур жагслаа. Парламентын ардчиллыг хадгалж яваа гэх манай засаг юу бодож суудаг бол. Үзэл суртлаа цацахдаа хэвлэл мэдээллээ дэндүү ашигладаг гүйцэтгэх засаглалын бүдүүн дарга нар юу харж суугаа бол. Сэтгүүлч гэсэн сэтэртэй эмэгтэй голцуу улстөрчид юу үзэж, юу уншиж суугаа бол.

Хамгийн гол нь тэд дүгнэхдээ “Монголын хэвлэл мэдээллийн эзэд зөвхөн ашиг хонжоо харж бизнес эрхэлдэггүй. Тэд хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийг улс төрийн давуу талыг сурталчлах, эдийн засгийн ашиг сонирхлоо хамгаалах хэрэгсэл болгон ашигладаг” гэжээ.  

Сэтэртнүүдийн бодлыг унших гэж толгойгоо гашилгаснаас илүүтэй, чухам яагаад бид ийм хойгуур жагсав гэдгийг тайлан мэдээллийн дүгнэлтийг эргэцүүлэн олж тогтооцгооё. Үндсэн таван шалгуур үзүүлэлтээр бид олон байр ухарчээ. Тухайлбал Улс төрийн шалгуур үзүүлэлтээр 118-рт жагсжээ. Өмнөх жил нь 94-рт жагсаж байлаа. Эдийн засгийн шалгуур үзүүлэлтээр хамгийн хойгуур жагссан улсын нэг нь манайх. Энэ удаагийн тайланд энэ шалгуур үзүүлэлтээр 151-рт жагссан. Өмнөх жил 129-рт жагсаж байв. Хууль эрх зүйн үзүүлэлтээр 107-рт жагсаж өмнөх жилийнхээс найман байраар, нийгмийн шалгуур үзүүлэлтээр 91-рт жагсаж өмнөх жилийнхээс дөрвөн байраар, аюулгүй байдлын шалгуур үзүүлэлтээр 105-рт жагсаж өмнөх жилийнхээс 34 байраар ухарчээ. Ердөө ухраад л байж. 

Тэд дүгнэхдээ улс төрийн хараат байдал улам бүр нэмэгдсээр байна гэж дүгнэжээ. Өөрөөр хэлбэл нэг нам, нэг улс төрийн бүлэглэлийн мэдэлд төвлөрсөөр байна гэж дүгнэсэн. Монголын дотоод зах зээл, эрэлт, нийлүүлэлтийн сүлжээг харсан ч, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн тоог харсан ч хэвлэл мэдээлэл ил тод, бие даасан үйл ажиллагаа явуулах боломж улстөрчдийн шахалтаар хумигдаж байна гэжээ. Эдийн засгийн хувьд ч базаахгүй үнэлгээ авсан. Хамгийн гол нь тэд дүгнэхдээ “Монголын хэвлэл мэдээллийн эзэд зөвхөн ашиг хонжоо харж бизнес эрхэлдэггүй. Тэд хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийг улс төрийн давуу талыг сурталчлах, эдийн засгийн ашиг сонирхлоо хамгаалах хэрэгсэл болгон ашигладаг” гэжээ. Цалин бага, ачаалал ихтэй байдаг учраас сэтгүүлчид хэн нэгний зорилготой контентийг бэлтгэхийн тулд өндөр үнээр тохиролцох хандлагатай байгааг онцолсон байна.

...Ямар сайндаа хэдэн жилийн өмнө гоц үзэгдэл судлаачаар тэргүүнээ хийлгэж байгаад болиод улс төрийн шат гэж харсан МАН-ын дагагчаар тэргүүлүүлж байхав. Нөгөөх нь нүүрсний гэх хэрэгт холбогдоод талийж одсон. Одоо харин нэг телевизийн нэвтрүүлэгч тэргүүнийг хийж байх шив...